آيا روز معاد به معني نابودي كامل جهان هستي است؟

[shima63]

لطفاً در مورد سوال توضيح بدين

[admin]

با عرض سلام، حضور شما کاربر گرامی

در ابتدای سوره ی واقعه می خوانیم «اِذا وَقَعَت الواقِعَة». مشاهده می شود که برای رخداد قیامت، از کلمه ی «وقوع» استفاده شده است. کلمه ی «وقوع» و کلمه ی «حدوث» هر دو به معنای اتفاق افتادن به کار می روند؛ با یک تفاوت اساسی و آن اینکه «حدوث» یعنی اینکه چیزی نباشد و بعد به وجود آید؛ اما «وقوع» یعنی چیزی که واقعیت و تحقق دارد؛ نه اینکه نباشد و بعدا رخ دهد. در اینجا از قیامت به «واقعه» تعبیر شده است؛ یعنی امری که وقوع و تحقق دارد. به این معنا که شما به قیامت، به چشم امری که اتفاق نیفتاده است نگاه نکنید. بلکه قیامت را یک امر واقع شده بدانید.
در مساله ی قیامت، زمان دخالتی ندارد. چون زمان، متعلق به دنیا و عالم ماده است. به بیان دیگر، هم اکنون نیز، عالمی به نام قیامت وجود دارد. جالبتر اینکه وقتی در سوره ی قیامت از دنیا سخن گفته می شود، از امری که متعلق به زمان گذشته بوده سخن می گوید. گویی ما هم اکنون نیز در قیامت واقع هستیم و دنیا به پایان رسیده است.
در قیامت، تمامی شؤون دنیایی دگرگون می شوند. چنانکه در ادامه ی آیه ی فوق می خوانیم «خافِضَةٌ رافِعَة» یعنی قیامت، بالابرنده و پائین برنده است. اوج دهنده و خوار کننده است. بسیاری از افرادی که در دنیا در مقام و منزلت والایی بوده اند، در قیامت پست و حقیر خواهند شد و بسیاری از کسانی که در دنیا جایگاه و پایگاهی نداشته اند، به مقامات رفیع، خواهند رسید. در قیامت، عالم ماده، به این معنا، زیر و زبر خواهد شد. باطنهای دنیا ظاهر خواهند شد و ظاهرهای دنیایی پوشیده و پنهان و بی ارزش خواهند گردید. توضیح بیشتر اینکه در عالم ماده، ظاهر بر باطن، غالب است و باطنها مخفی است. ولی در عالم قیامت، باطنها آشکار خواهد شد و ظاهرها دیگر رونقی نخواهند داشت. شاید سخن از «زلزله» در بسیاری از آیات قرآن به معنای همین زیر و رو شدن شؤون دنیایی باشد.
بنابراین چنین به نظر می رسد که لزومی ندارد عالم ماده، برای وقوع قیامت، نیست و نابود گردد. زیرا چنانکه گذشت، قیامت در حال حاضر نیز، وجود و تحقق دارد. ما آن را درک نمی کنیم، زیرا در بند عالم ماده هستیم. هنگامی که انسان از این دنیا رخت بر می بندد، از وابستگی های عالم ماده کنده می شود و تمام نظم و پیوستگی جهان به یک بار، در پیش چشم او فرو می ریزد و حقیقت را به نحو عینی و ملموس مشاهده می نماید. عالم ماده، همچنان بر سر جای خود وجود دارد؛ اما از نگاه کسی که دیگر تعلقی به این عالم ندارد، هیچ نظم و پیوستگی به چشم نمی خورد و گویی عالم ماده در پیش چشم او نابود شده است. اگرچه برخی از مفسران نیز، قیامت را به معنی نابودی ظاهری عالم ماده می دانند و بر این باورند که نظام تمام مجموعه ی عالم، دگرگون خواهد شد و تمامی عالم، به سوی یک حشر و یک قیامت عظیم حرکت خواهد نمود.
والله اعلم

[shima63]

تكليف دنياي مادي چيست؟ آيا در حصار زمان ادامه ميابد و در محدوده زمان پاياني براي آن وجود ندارد؟

[admin]

با عرض سلام مجدد

شاید بتوان در پاسخ به این سوال، به نکته ای فلسفی متوسل شد که ابن سینا در حکمت خود به آن اشاره می کند. ابن سینا می گوید هرچیزی که موجود است، عدم در آن راه ندارد و هر چیزی که معدوم است هرگز وجود نخواهد یافت. بنابراین، وجود، همیشه وجود است و عدم، همیشه عدم. آنچه در عالم هستی هست، هرگز به نابودی و زوال دچار نخواهد شد. آنچه که ما نام آن را نابودی می گذاریم، تغییر «صورتها» و «اعراض» است. به عنوان مثال، وقتی گیاهی زرد و خشک می شود، چیزی از هستی به نیستی تبدیل نشده است؛ بلکه صورت گیاهی خود را از دست داده است و تبدیل به خاک شده است. همچنین اعراضی که آن گیاه در زمان حیات خود، واجد آن بود از بین رفته است. مثلا سبزی، رشد و نمو، تنفس، تغذیه و... داشته که دیگر ندارد. بنابراین، چیزی نابود نمی شود. بلکه حرکتی از یک صورت، به صورتی دیگر اتفاق می افتد.
نکته ی دیگر اینکه ما نمی توانیم بین ماده و غیر ماده (روح و معنا) مرزی قاطع و جدا نشدنی تصور کنیم و آن دو را از یکدیگر جدا بدانیم. ملاصدرا، در بیان ارتباط جسم و روح، هر دو را یک چیز می داند و می گوید جسم و روح، هر دو «وجود» هستند. منتها مرتبه و شدت و ضعف آنها با هم متفاوت است. جسم، مرتبه ی ضعیفتری از وجود است و روح، مرتبه ای قویتر. درست مثل نور شمع و نور خورشید که هر دو، نور هستند؛ اما یکی قویتر است و دیگری ضعیفتر. بنابراین وقتی انسان می میرد نابود نمی شود؛ بلکه صورت او تغییر می کند و از عالم ماده جدا می شود و به عالم معنا (روح) پا می گذارد. یعنی از یک مرتبه ی ضعیفتر به یک مرتبه ی قویتر حرکت می کند.
به نظر می رسد حشر موجودات عالم نیز چنین باشد. هر موجودی در حرکت هستی، باید از مرتبه ی ضعیف به مرتبه ی قوی حرکت کند و تنها در صورت وقوع این حرکت و تکامل آن موجود است که هدف خلقت تحقق می یابد. بنابراین همه ی موجودات در مسیر تکامل خود حرکت می کنند تا به حشر و رستاخیز خود رسند و عالم ماده نیز از این قاعده مستثنی نیست. بنابراین، برای هیچ موجودی در این عالم، پایانی وجود ندارد. زیرا آنچه وجود یافت، نیستی در او راهی ندارد. اتفاقی که می افتد حرکت به سوی مرتبه ی کمالی است. بنابراین، شاید بتوان چنین گفت که عالم ماده نیز، سرانجام باید از قید مادی بودن و پست بودن رهایی یابد و به سوی مرتبه ی کمال خود حرکت کند؛ چنانکه خداوند می فرماید: انا لله و انا الیه راجعون. حرکت هر چیز، به سوی خداست. ولی در هر صورت، آیات قرآن کریم، پیرامون قیامت، منافاتی با این ندارد که عالم ماده به حیات مادی خود ادامه دهد؛ اگرچه نابودی عالم ماده نیز، به توضیحات قبل، قابل توجیه است.
والله اعلم